Iranske agencije prenijele su da je Teheran potpuno prekinuo komunikaciju sa Amerikom zbog izraelskih napada na Liban, te najavio nove blokade kojima bi haos eskalirao.
Kako je objavljeno u izvještaju, situacija u Libanu bila je ključna za prekid vatre, koji je “sada prekršen na svim frontovima”.
Agencija “Tasnim” prenosi stav iranskih zvaničnika koji kažu da zbog “zločina cionističkog režima u Libanu” neće biti nastavka dijaloga dok se ne ispune stavovi Irana i Hezbolaha.
Dodaje se da Iran sada kreće u “potpunu blokadu Ormuskog moreuza”.
Teheran je prethodno dozvoljavao prolaz kroz ključne rute određenim brodovima, ali pod uslovima koje je diktirao Iran.
I to nije sve. Najavljena je i blokada moreuza Bab el-Mandeb, poznat kao vrata žalosti, koji spaja Crveno more s Adenskim zalivom i Indijskim okeanom, što će, ako se desi, gurnuti cijeli svijet u još veći haos.
Iran je saveznik s militantnom grupom Huta u Jemenu, koji se graniči s tom uskom tačkom, a koji bi, prema tamošnjim informacijama trebalo da blokira ovaj ključni prolaz.
Noćna mora za Evropu
Zatvaranje moreuza Bab el-Mandeb za svijet bi bila noćna mora, jasna je Elisabet Kendal, stručnjak za Bliski istok i predsjednik Girton Koledža na Univerzitetu Kembridž.
Žrtva bi, dodaje ona, bila Evropa.
“Ako istovremeno imate ograničenja u Ormuskom moreuzu i eskalaciju u Bab el-Mandebu, to bi ozbiljno poremetilo – ako ne i paralizovalo, trgovinu prema Evropi. Sve visi o koncu, zavisno od narednih poteza”, rekla je.
Mogu li to Huti uraditi?
Iako mnogi u svijetu tvrde da Huti nemaju tu snagu da blokiraju prolaz, oni su ranije već pokazali da to mogu.
Tokom rata u Gazi, blokirali su Bab el-Mandeb za brodove koje smatraju povezanim s Izraelom ili Amerikom.
Zbog čestih napada na brodove, osiguravajuće kompanije su odbijale da pokrivaju rizike, što je smanjilo promet. U maju 2025. SAD i Huti su postigli primirje, nakon čega je moreuz ponovo otvoren.
Posljednji dani pokazuju koliko bi lako Huti mogli ponovo izazvati poremećaje.
Od kraja marta, lansirali su rakete i dronove prema Izraelu, čime su nagovijestili ulazak u rat, za sada protiv Izraela, ne direktno protiv SAD.
Bivši američki diplomata Nabil Houry izjavio je za “Al Džaziru” da ti napadi predstavljaju “simbolično, a ne puno učešće”.
“Ako bi Huti zaista željeli ući u rat, njihovo oružje bilo bi zatvaranje Bab el-Mandeba”, rekao je.
“Dovoljno je da ispale nekoliko projektila na brodove i sav komercijalni promet kroz Crveno more bi stao. To bi bila crvena linija, nakon čega bi brzo uslijedili napadi na Jemen”, dodao je on.
Zašto je moreuz Bab el-Mandeb toliko važan?
Kao što smo već naveli, moreuz Bab el-Mandeb se nalazi između Jemena na arapskoj strani Crvenog mora i Džibutija i Eritreje na afričkoj strani.
Pomorski saobraćaj iz Indijskog okeana i Adenskog zaliva mora da prođe kroz njega da bi se došlo do Sueckog kanala.
Dugačak je 115 i širok 36 kilometara, i predstavlja neophodnu vezu u globalnoj trgovini od otvaranja Sueckog kanala 1869. godine, jer je na taj način stvoren najkraći morski put između Evrope i Azije.
Kroz moreuz Bab el-Mandeb prolazi 12 odsto svetske nafte.
Tačnije, približno pet miliona barela nafte, koja potiče iz zemalja Bliskog istoka i Azije i namijenjena je Zapadu, dnevno prolazi ovim moreuzom.
Osim toga, kroz Bab el-Mandeb prolazi i osam odsto svjetskih tankera za prevoz tečnog prirodnog gasa (TPG), što ga čini vitalnom arterijom za globalno snabdijevanje energentima.
I tu nije kraj – moreuz je i dio glavne komercijalne veze između Istoka i Zapada, sa desetinama teretnih brodova koji svakodnevno prolaze kroz njegove vode.
S obzirom na zatvaranje Ormuskog moreuza gotovo obustavilo prolaz oko 20 svjetske nafte, to znači da bi uz zatvaranje Bab el-Mandeba ukupno bilo ugroženo i do četvrtine globalnog snabdijevanja energijom.
To dalje znači da bi svi osjetili posljedice koje bi se mogle ogledati u:
-rastu cijena goriva i energije
-poskupljenju hrane i proizvoda
-poremećaju u industriji
-jačanju inflacije…
Atv
