Vjerski turizam jedna je od najzastupljenijih turističkih grana u Hercegovini, a destinacija koja u Mostaru u zadnje vrijeme plijeni sve više pažnje turista jeste Manastir Žitomislić nadomak Mostara.
Manastir Žitomislić je jedan od kulturno najznačajnijih pravoslavnih manastira Hercegovine iz 16. vijeka, a posvećen je Blagovještenju Presvete Bogorodice. Nalazi se u kotlini na putu iz Mostara za južnu bosanskohercegovačku granicu, na krajnjoj zapadnoj liniji stare oblasti Dubrave. U staroj humskoj oblasti predstavlja najzapadniji održani pravoslavni manastir. Najveći ktitori manastira su bili iz porodice Miloradović i Hrabren.
Kadija nevesinjski je 1566. godine izdao dozvolu za gradnju crkve u Žitomislićima. Rad na podizanju crkve i razvijanju manastirskih objekata oko nje trajao je preko 40 godina a već 1606. godine spominju se prvi monasi manastira. Žitomislić predstavlja galeriju sakralne umjetnosti sa ornamentima u srebru i zlatu.
1853. uvedena je voda na “ćerizu”, prekrivena crkva i posađen novi vinograd. 1858. godine u manastiru je otvorena “Duhovna škola”, a 1859. podignuta je velika zgrada sa 14 ćelija i dvije magaze.
Manastir Žitomislić očuvan je sve do 1992. Godine, a imao je i biblioteku sa više desetina starih rukopisnih knjiga iz 16. i 17. vijeka koje su tu došle poklonom ili su prepisivane te mali arhiv turskih dokumenata. Značajna kaligrafska djela čuvana u manastiru su Ćeladkovo evanđelje, Mineji, Panegirik, Oktoh, Molitvenik, Bogorodičina čudesa.
26. juna 1941.g. ustaše su pobile cijelo bratstvo manastira Žitomislića, njih osam, i bacile u Vidonjsku jamu na desnoj obali Neretve, a manastir je opustio, jer su krajem 1941. Godine opljačkane i zapaljene sve male zgrade.
Manastirska crkva je tada čudom ostala pošteđena. Nakon toga je obnavljana sve do zadnjeg rata.
U U februaru 1991. Godine u Žitomisliću, u mermernu grobnicu iznad oltara prema istoku, svečano su sahranjene mošti Žitomislićkih novomučenika (izvađenih krajem 1990.g. iz jame Vidonja), uz sasluženje Srpskog Patrijarha Gospodina Pavla, a samo godinu dana nakon toga događaja zadesila ih je nova nesreća.
Manastir Žitomislić je spaljen i srušen, polovinom juna 1992. godine, a potom je velikom količinom podmetnutog eksploziva miniran do temelja, zajedno sa konacima, čak je spaljen i miniran grob novomučenika Žitomislićkih monaha. Sestrinstvo sa igumanijom Evpraksijom i duhovnikom igumanom Jovanom (Nedićem) izbjeglo je iz manastira neku sedmicu prije uništenja manastira.
U toku 2003. i 2005. godine obnovljena je crkva i stari konak i osveštani od strane Patrijarha Srpskog Pavla. Danas, sa arhimandritom Danilom (Pavlovićem), bratstvo manastira se stara da Svetinju manastira Žitomislić još više obnovi. Od tada do danas manastir je doživio preporod i ko god prođe južnom magistralom koja vodi iz Mostara prema Čapljini ostane zatečen ljepotom koju ima ovaj manastir.
U avgustu 2019. Godine u sklopu manastira otvoren je Muzej s bogatom zbirkom ikona i umjetnina koja je među tri najveće u BiH. Tim činom je, nakon 27 godina, vraćena bogata riznica u ovu svetinju.
Iguman manastira Žitomislić Danilo Pavlović kaže da je u muzeju izložena vrijedna manastirska riznica, koju su 1992. godine spasile monahinje tog manastira.
“Manastir je uvijek imao zbirku umjetnina, to su ikone, rukopisne knjige, srebrene stvari”, ističe iguman Danilo, navodeći kako je najveća sreća u čitavoj priči da se imalo snage iznijeti i spasiti neprocjenjivo blago.
Spašene umjetnine su bile prenesene u Srbiju i rađena je restauracija tih ikona tako da su ove neprocjenjive stvari ostale sačuvane.
Od eksponata su najvrjedniji ikona Bogorodice i knjiga iz 14. Vijeka.
U postavci koju je radio profesor doktor Ljiljana Ševo, nalazi se pedesetak ikona iz perioda od 16. do 18. stoljeća; djela srpskih, italo-kritskih i ruskih autora.
Među srpskim ikonama najznačajnije su “Žitomislićke dveri”, koje se pripisuju ikonopiscu, majstoru Radulu i one na ikonostasu, djelo Georgija Mitrofanovića. Jedna od važnih je i ikona Bogorodice iz italo-kritske grupe, koju je slikao Andrej Ricos i jedna je od četiri takve u svijetu.
Ikone su restaurirane i vraćene u Eparhiju.
Osim ikona, manastir posjeduje i šest jako vrijednih knjiga, od kojih su pet rukopisi, a najstarija datira iz 14. stoljeća.
U muzeju je postavljena i zbirka srebrenih predmeta za crkvenu upotrebu, uglavnom iz 17. stoljeća.
Ogroman broj vjernika i turista iz cijelog svijeta, naročito tokom ljetnje sezone, posjetio je i manastir i muzej.
