– Okrugli sto “Zatiranje i egzodus sarajevskih Srba krajem 20. vijeka” koji se danas održava u Rektoratu Univerziteta u Istočnom Sarajevu ima za cilj da se ova izuzetno važna i bolna tema sagleda na naučno utemeljen i odgovoran način, uz doprinos relevantnih stručnjaka iz različitih oblastikoji su tretirali izuzetno važne činjenice koje su obilježile i sam egzodus, ratni period i sve što je uslijedilo nakon toga,
Ministar za naučnotehnološki razvoj i visoko obrazovanje Republike Srpske Draga Mastilović rekao je da je borba i žrtva sarajevskih Srba u Odbrambeno-otadžbinskom ratu omeđila granice Republike Srpske, koja je u posljedih 30 godina postajala sve jača i stamenitija.
Mastilović je ocijenio da je teško, kroz istoriju, naći primjer da jedan narod tako brani i jednim kolektivnim egzodusom omeđi granice svoje zemlje.
– Borba i stradanje sarajevskih Srba ne smije se zaboraviti – poručio je Mastilović.
Mastilović je ocijenio da je stradanje i zatiranje Srba trajalo kroz cijeli 20. vijek i da će to u narednom periodu biti predmet istraživanja.
– Sarajevski Srbi su stradali u Prvom svjetskom ratu, nad njima je izvršen genocid u Drugom svjetskom ratu i na kraju devedesetih godina došli su ovi događaji kao vrh ledenog brijega, da se Srbi sa ovih prostora istrijebe – rekao je Mastilović.
Mastilović je naglasio da je srpska intelektualna elita iz Sarajeva bila pokretač svih političkih i društvenih procesa koji su doveli do stvaranja Republike Srpske.
– Stalno se naglašava činjenica da su sarajevski Srbi najveći stradalnici posljednjeg rata i sve institucije Republike Srpske su dužne da se sa poštovanjem odnose prema toj žrtvi – rekao je Mastilović.
Mastilović je upozorio da se političko Sarajevo nikada, za 30 godina, nije odreklo svojih ratnih ciljeva, za koje ima podršku dijela međunarodne zajednice.
Mastilović je iskazao zahvalnost Univerzitetu u Istočnom Sarajevu, Institutu istorijskih nauka i Filozofskom fakultetu Univerziteta u Istočnom Sarajevu koji su pod pokroviteljstvom grada Istočno Sarajevo organizovali okrugli sto i na taj način doprinijeli obilježavanju 30 godina od egzodusa sarajevskih Srba.
– Veoma je zahvalno što danas na ovom skupu govore i učesnici događaja, jer će njihova svjedočenja ostati kao istorijski izvor koji će naučnici koristiti u decenijama koje dolaze-rekao je Mastilović.
Mastilović je poručio da će Ministarstvo za naučnotehnološki razvoj i visoko obrazovanje Republike Srpske podržati osnivanje dokumentacionog centra pri Institutu istorijskih nauka, koji već ima na desetine hiljada dokumenata o stradanju sarajevskih Srba tokom 20. vijeka
Rektor Univerziteta u Istočnom Sarajevu Milan Kulić izjavio je da je egzodus sarajevskih Srba jedna od najbolnijih tema novije istorije, koja nije bila samo fizičko iseljavanje više od 150.000 ljudi, već i duboko kulturno i identitetsko raseljavanje.
Kulić je podsjetio da je Univerzitet u Istočnom Sarajevu nastao uporedo sa nastankom Republike Srpske i grada Istočno Sarajevo, naglasivši da su zajedno prolazili kroz iste izazove i teškoće, među kojima je i egzodus Srba iz Sarajeva 1996. godine.
– Sam Univerzitet bio je direktno pogođen tim događajima, jer su pojedini fakulteti, kao što je Mašinski fakultet u Vogošći, Muzička akademija i Pravni fakultet koji su se nalazili na Ilidži, nakon Dejtonskog sporazuma ostali u Federaciji BiH, što je Univerzitet dovelo u izuzetno složenu situaciju na liniji razgraničenja.To nije bio samo egzodus u fizičkom smislu, već i u kulturnom i identitetskom. Veliki broj intelektualaca, univerzitetskih profesora, akademika i radnika u kulturi bio je primoran da napusti Sarajevo, što je ostavilo trajne posljedice istakao je Kulić.
On je naveo da su sarajevski Srbi bili među najobrazovanijim dijelovima srpskog naroda u BiH, čemu je značajno doprinio Univerzitet u Sarajevu, podsjetivši da je njegov prvi rektor bio Srbin, doktor Vaso Butozan.
Kulić je istakao da je osnivanje Univerziteta u Istočnom Sarajevu odmah po nastanku Republike Srpske pokazalo da je prepoznat značaj visokog obrazovanja, naglasivši da je obaveza ove ustanove da doprinese razvoju sredine u kojoj žive i stvaraju visokoobrazovani ljudi.
On je istakao da kontinuirana ulaganja i osnivanje kulturnih institucija pokazuju brigu Vlade Republike Srpske za razvoj univerziteta, te zahvalio na podršci, naglasivši da bez nje ne bi bilo ove visokoškolske ustanove.
Kulić je dodao da Univerzitet u Istočnom Sarajevu nastoji da da doprinos obilježavanju ove važne godišnjice, te da će okrugli sto “Zatiranje i egzodus sarajevskih Srba krajem 20. vijeka” omogućiti da istaknuti profesori, istoričari i učesnici tih događaja iznesu svoja viđenja i doprinesu boljem razumijevanju tragičnih dešavanja iz 1996. godine.
Vršilac dužnosti direktora Instituta istorijskih nauka Mirjana Lukić je istakla da se okrugli sto, koji se održava u Rektoratu Univerziteta u Istočnom Sarajevu, organizuje u okviru obilježavanja 30 godina od egzodusa sarajevskih Srba, s namjerom da se o ovoj temi govori iz naučnog ugla i omogući šire razumijevanje istorijskih događaja.
– Željeli smo da okupimo relevantne stručnjake kako bismo doprinijeli boljem razumijevanju teme, ali i da čujemo različite stručne pristupe i analize- rekla je Lukićeva i dodala da je
jedan od ključnih ciljeva skupa jeste i njegovanje kulture sjećanja i pamćenja.
Ona je navela da je ovo način učesnika okruglog stola da se podsjeti na ono što se dogodilo, da se sačuva sjećanje, ali i da se budućim generacijama ostavi istina koja se ne smije zaboraviti.
Predsjednik Skupštine grada Istočno Sarajevo Boško Jugović izrazio je uvjerenje da će okrugli sto doprinijeti formiranju objektivnog i utemeljenog stava o žrtvi sarajevskih Srba i dodao da je obilježavanje 30 godina od egzodusa sarajevskih Srba od izuzetnog značaja, te da okrugli sto, koji se danas održava u Istočnom Sarajevu, predstavlja važan korak ka naučnom sagledavanju tog događaja.
On je istakao da je grad Istočno Sarajevo ove godine preuzeo obavezu da posebno obilježi ovaj događaj, naglasivši da je bilo neophodno dati dodatnu pažnju i značaj temi egzodusa.
Jugović je naveo da je potrebno organizovati još sličnih skupova kako bi bili doneseni relevantni zaključci o značaju i posljedicama iseljavanja sarajevskih Srba sa njihovih vjekovnih ognjišta.
– Svaki stanovnik Istočnog Sarajeva, odnosno svaki Srbin, ima svoj stav o egzodusu sarajevskih Srba. Potrebno je naučno stanovište i mislimo da je ovo sasvim dovoljan format i po stručnosti i po svemu ostalom – rekao je Jugović.
Jugović je zahvalio učesnicima skupa, među kojima su predstavnici institucija, akademske zajednice, učesnici i svjedoci egzodusa i gosti.
Okrugli sto održava se u Rektoratu Univerziteta u Istočnom Sarajevu, u organizaciji Univerziteta u Istočnom Sarajevu, Instituta istorijskih nauka i Filozofskog fakulteta.
Organizatori okruglog stola “Zatiranje i egzodus sarajevskih Srba krajem 20. vijeka” su Univerzitet u Istočnom Sarajevu, Institut istorijskih nauka i Filozofski fakultet.
Masovni egzodus sarajevskih Srba počeo je 17. februara 1996. godine iz srpskih sarajevskih opština koje su nakon potpisivanja Dejtonskog mirovnog sporazuma pripale Federaciji BiH i trajao je gotovo do kraja marta.
Procjenjuje se da je 120.000 do 150.000 Srba napustilo svoje domove u opštinama Ilidža, Ilijaš, Vogošća, Hadžići, Rajlovac, Grbavica i Novo Sarajevo, a jedan od najpotresnijih aspekata bila je ekshumacija i prenošenje posmrtnih ostataka upokojenih na teritoriju Republike Srpske.
