PREBILOVCI – Svetu arhijerejsku liturgiju povodom praznika Svetih prebilovačkih i svehercegovačkih mučenika u Hramu Hristovog vaskrsenja u Prebilovcima služili su danas mitropolit dabro-bosanski Hrizostom, mitropolit crnogorsko-primorski Joanikije, episkop zahumsko-hercegovački i primorski Dimitrije, episkop diseldorfski i njemački Grigorije, episkop humski Jovan i episkop budimljansko-nikšićki Metodije uz sasluženje igumana manastira Žitomislić Danila i brojnog sveštenstva.
Hram Vaskrsenja Hristovog sagrađen je i osveštan 2015. godine u znak sjećanja na oko 4.000 Srba donje Hercegovine koje su ustaše ubile u Drugom svjetskom ratu, a Srpska pravoslavna crkva /SPC/ iste godine kanonizovala je žrtve Prebilovaca i donje Hercegovine u Drugom svjetskom ratu.
Ovaj praznik ustanovljen je u kalendaru na datum kada su ustaše 1941. godine zvjerski ubile više od 850 mještana ovog sela, uglavnom žena i djece i bacile u jamu u Šurmancima nadomak Međugorja.
Mitropolit crnogorsko-primorski Joanikije u besjedi je kazao da su Sveti prebilovački i svehercegovački mučenici izlili svoju krv za Hrista i prešli u život vječni pridruživši se svetiteljima.
”Oni su kroz mučeništvo i vjeru, kroz stradanje za Hrista postali učesnici vječne slave Božije. Znamo i to da na ovome mučeničkom mjestu ovaj sveti dan 6. avgust uvijek poštovao kao dan mučenika. U ratno vrijeme poslije njihovog stradanja i dugi niz decenija nakon rata to je bio dan plača i bola, ali i hrišćanske nade. Tako je Gospod lagano projavljivao slavu Svetih mučenika prebilovačkih i hercegovačkih i blažio rane njihovih najbližih. Pojavljivala se lagano slava djece postradale za Hrista”, kazao je mitropolit Joanikije.
On je naglasio da su hercegovačke vladike Atanasije i Grigorije zajedno podigli crkvu u Prebilovcima koje su izabrali za saborno mjesto novomučenika hercegovačkih, jer je ovo mjesto mali Jasenovac.
Mitroplit je podsjetio da je ovo mjesto nekoliko puta stradalo, prvo u vrijeme Drugog svjetskog rata, a kasnije i u posljednjem ratu kada je hram uništen, a kosti spaljene, poput mošti Svetog Save.
”Ovaj sveti hram svjedoči našu vjeru u vaskresenje Hristovo. Slava mučenika Hristovih, djece i nevinog naroda obasjava i nas danas ovdje sabrane i oplemenjuje naša srca. Sabrali smo se da postanemo pričesnici te slave Božije, a ne da se bilo kome svetimo. Kao što je govorio blaženopočivši patrijarh srpski German ‘nećemo zaboraviti, ali obasjani slavom novomučenika Hristovih, moramo oprostiti’ i praštamo, ali ne zaboravljamo”, poručio je mitropolit Joanikije.
On je istakao da je su Prebilovci mjesto vaskrsenja. ”Kao što su govorile vladike hercegovačke – da sa ovog mjesta ponesemo radost vaskrsenja, kao kada celivamo grob Hrisov, jer i ovo sveto mjesto ima silu vaskrsenja”, naglasio je mitropolit Joanikije.
Mitropolit Hrizostom nakon liturgije je kazao da su se vladike i vjernici u Prebilovce sabrali da iskažu crkveno, ali i mučeničko sabranje Crkve. ”Da budemo svi jedno danas sa njima, jer vjerujemo da ih je Gospod proslavio. Neka je slava mučenicima, a nama neka Gospodo da zdravlja, sreće i blagoslova. Neka oni danas blagoslove ono što su ljudi pokušali da unište, da se obnovi život. Najvažnije je da život obnovimo rađanjem i množenjem, onda će se cijela zemlja obnoviti, jer čovjek je nakon Boga najveće dobro”, naveo je mitropolit Hrizostom.
Vladika zahumsko-hercegovački i primorski Dimitrije zahvalio se vladikama što su danas došli na mjesto ‘našeg stradanja i našeg vaskrsenja. ”U crkvenim pjesmama je mjesto stradanja i mjesto golgote postalo raj. Tako neka bi molitvama svih svetih i ovo mjesto postalo mjesto naše utjehe i jačanja u vjeri. Zaslužuju molitve vladika Atanasije, zaslužuje trud vladike Grigorija, zaslužuje postojanost oca Marka i svih vas ovdje da se ovdje okupljamo. Neka ovo bude mjesto našeg okupljanja dok Gospod ponovo ne dođe”, kazao je vladika Dimitrije nakon liturgije.
Srpska pravoslavna crkva /SPC/ 2015. godine kanonizovala je žrtve Prebilovaca i donje Hercegovine u Drugom svjetskom ratu, a ovaj praznik ustanovljen je u kalendaru na datum kada su ustaše 1941. godine zvjerski ubile više od 850 mještana ovog sela, uglavnom žena i djece i bacile u jamu u Šurmancima nadomak Međugorja.
Ovaj zločin je u bivšoj Jugoslaviji prikrivan, a 1961. godine jame u koje su bacani Srbi su zabetonirane.
Otkopavanje 13 jama na području donje Hercegovine počelo je 1990. godine, a kosti više od 4.000 Srba 4. avgusta 1991. godine su sahranjene u spomen – kosturnicu u Prebilovcima.
U junu 1992. godine tokom ofanzive “Čagalj” pripadnici HOS-a i HVO-a minirali su spomen-kosturnica.
Po povratku Srba u Prebilovce poslije 2000. godine, ostaci kostiju su sakupljeni, a po izgradnji Hrama Vaskrsenja Hristovog počivaju u njegovoj kripti.
Hram u Prebilovcima sagrađen je uz pomoć tadašnjeg predsjednika Srpske Milorada Dodika i zahvaljujući donacijama Srba u dijaspori.
Urađen je po uzoru na Crkvu Hristovog groba u Jerusalimu koja je simbol vaskrsenja i života, a od tada do danas Prebilovci su mjesto koje opominje i prkosi svima koji misle da se jedan narod može istrijebiti sa svoga vječnog ognjišta.
Liturgiji su danas prisustvovali poslanik poslanik u Parlamentu BiH Ljubica Miljanović, poslanik u Narodnoj skupštini Republike Srpske Ilija Tamindžija i potpredsjednik Gradskog vijeća Mostara Velibor Milivojević, te veliki broj vjernika iz doline Neretve, ali i Republike Srpske i Srbije.
