Na današnji dan rođen Ivo Andrić

Srpski književnik i nobelovac Ivo Andrić /1892-1975/, član Srpske akademije nauka i umetnosti, briljantan stilista i pripovjedač, rođen je na današnji dan 1892. godine.

Studirao je književnost i istoriju u Zagrebu, Beču, Krakovu i Gracu, u kojem je doktorirao istoriju 1892. godine sa tezom „Razvoj duhovnog života u Bosni pod uticajem turske vladavine“.

U Prvom svjetskom ratu hapšen je i interniran zbog pripadnosti pokretu „Mlada Bosna“, a između dva svjetska rata bio ambasador Kraljevine Јugoslavije u Berlinu.

U mladosti je pisao pjesme koje su objavljene u zbirkama: „Eks ponto“, „Nemiri“ i „Lirika“. Pripovjedač snažne imaginacije i izuzetan poznavalac Bosne, odlikovao se vanrednom čistotom jezika i brušenim stilom, prefinjenim psihološkim analizama, dubokim poniranjem u probleme egzistencije i umijećem da magijom riječi dočara ljudsku i društvenu panoramu minulih vijekova.

Koristeći narodna predanja, legende, istorijsku faktografiju, bogatstvo mašte i osjećanja svijeta podigao je monumentalnu književnu građevinu.

Andrićevi romani su: „Na Drini ćuprija“, „Travnička hronika“, „Gospođica“, „Prokleta avlija“ i „Omer-paša Latas“ /nedovršen/. Napisao je zbirke pripovjedaka: „Nemirna godina“, „Žeđ“, „Јelena, žena koje nema“, „Znakovi“, „Deca“ i „Kuća na osami“, te putopise i skice „Staze, lica, predeli“. Poznata je i njegova meditativna proza: „Znakovi pored puta“, „Eseji, kritike, članci “ i „Sveske“.

Andrić pripada književnim klasicima 20. vijeka kao izuzetan stilista i hroničar sudbina ljudi na ovim prostorima.

Ivo Andrić se za života nedvosmisleno izjašnjavao kao Srbin.

Prilikom izučavanja građe iz Andrićevog života i stvaralaštva za doktorsku disertaciju, pronađena su dva važna dokumenta koji svjedoče o njegovom nacionalnom opredjeljenju – Andrićeva lična karta i vojna knjižica.

U ličnoj karti izdatoj 15. juna 1951. godine u Beogradu, u rubriku „narodnost“ književni velikan je upisao – „srpska“.

Mjesec dana kasnije, 19. jula, u vojnoj knjižici za „narodnost“ unio je – „Srbin“.

I prije toga, u nekim dokumentima Andrić je svojom rukom na mjesto za nacionalnost napisao „srpska“.

Takav potpis se nalazi i u vjenčanom listu iz septembra 1958. godine, kada se u opštini Stari grad vjenčao sa Milicom Babić, slikarkom i pozorišnom kostimografkinjom, koja je bila njegova dugogodišnja ljubav.

Ivo Andrić, jedan od najvećih evropskih pisaca 20. vijeka, umro je 1975. godine u Beogradu.