Centralna izborna komisija Bosne i Hercegovine uskoro će potvrditi rezultate izbora i određeni broj zvaničnika koji su dobili mandat poslanika, a koji se nalaze na izvršnoj funkciji, po svemu sudeći, zamrznuće svoje mandate, odnosno ostaće na pozicijama ministara, ali se neće odreći mandata.
To je omogućeno izmjenama Izbornog zakona BiH iz marta 2024. godine, koje je nametnuo Kristijan Šmit.
U poziciji da mogu zamrznuti mandat, a kada je riječ o nivou Bosne i Hercegovine, trenutno su Srđan Amidžić, ministar finansija i trezora, zatim Elmedin Konaković, ministar spoljnih poslova, a tu su i Zukan Helez, ministar odbrane, kao i Borjana Krišto, predsjedavajuća Savjeta ministara BiH.
Svi oni su, osim toga što su ministri, bili i na listama na nedavno završenim izborima i osvojili su mandat u Predstavničkom domu Parlamentarne skupštine BiH. Pored njih, tu su i brojni drugi ministri na kantonalnom i entitetskom nivou koji takođe imaju osvojene mandate i koji nakon potvrđivanja rezultata izbora imaju izbor da li mandat da zamrznu ili da ga se u potpunosti odreknu.
“Lice koje je izabrano u zakonodavni organ na bilo kojem nivou vlasti u Bosni i Hercegovini, a na osnovu prethodnog mandata obavlja izvršnu funkciju i odluči da je nastavi, dužno je da svoj mandat u zakonodavnom organu stavi u mirovanje prije konstitutivne sjednice zakonodavnog organa u koji je izabrano dok se drugo lice ne imenuje na istu izvršnu funkciju ili dok ne podnese ostavku. U periodu u kojem mandat miruje, mandat se dodjeljuje sljedećem kandidatu s liste s koje je izabrano lice s mandatom u mirovanju”, piše u Izbornom zakonu Bosne i Hercegovine.
Nakon što prestane obavljati izvršnu funkciju, izabrani član zakonodavnog organa koji je svoj mandat stavio u mirovanje može ponovo obavljati mandat, pod uslovom da podnese pisani zahtjev Centralnoj izbornoj komisiji BiH najkasnije u roku od osam dana od dana prestanka obavljanja izvršne funkcije.
Inače, ranije, prije 2024. godine nije bila mogućnost zamrzavanja mandata. Izborni zakon BiH u tom dijelu govorio je da “jedno lice može vršiti najviše jednu neposredno izabranu javnu funkciju ili najviše jednu neposredno i jednu posredno izabranu funkciju. Nespojivo je istovremeno vršenje ovih funkcija sa vršenjem funkcija u izvršnim organima vlasti. Takođe je nespojivo istovremeno vršenje više od jedne funkcije u izvršnim organima vlasti.”
Obrazloženje za izmjenu zakona i zamrzavanje mandata bilo je da bi se riješio problem nespojivosti funkcija jer su ranije pojedinci imali dvije funkcije, odnosno imali su mandat ministra, ali su bili i u mandatu u parlamentima, uglavnom u Predstavničkom domu Parlamentarne skupštine BiH.
Takva situacija, recimo, bila je sa Denisom Zvizdićem, koji je kao predsjedavajući Savjeta ministara Bosne i Hercegovine na izborima 2018. godine osvojio i mandat u Predstavničkom domu Parlamentarne skupštine BiH. Kasnije, konstituisanjem Parlamentarne skupštine BiH Zvizdić je čak izabran i za predsjedavajućeg Predstavničkog doma Parlamentarne skupštine BiH, a to znači da je u jednom periodu bio i predsjedavajući Savjeta ministara BiH i Predstavničkog doma Parlamentarne skupštine BiH, što je izazvalo brojne komentare i negodovanja.
Jedno od obrazloženja bilo je i to da kandidati ne gube trajno teško osvojene mandate u zakonodavnoj vlasti, ali i činjenice da bi institucije izvršne vlasti nakon izbora u slučaju preuzimanja mandata poslanika ostale desetkovane.
