Modernizacija vazdušnog saobraćaja u Evropi neće biti moguća bez većih ulaganja u stručnjake koji na zemlji održavaju, nadziru i štite sisteme od kojih zavisi bezbjednost svakog leta.
Poruka je to međunarodne konferencije „Priprema sistema za upravljanje vazdušnim saobraćajem (ATM) za budućnost: ATSEP vještine, sistemi i bezbjednost u tranziciji“, koja je u Sarajevu okupila predstavnike regulatora, pružalaca usluga vazdušne plovidbe i vodeće evropske stručnjake iz ove oblasti.
U fokusu konferencije su promjene koje donose digitalizacija, automatizacija, vještačka inteligencija i sve izraženiji sajber-bezbjednosni rizici. Iako tehnologija mijenja način funkcionisanja evropskog neba, učesnici su poručili da ljudski faktor ostaje nezamjenjiv, posebno kada je riječ o stručnjacima koji obezbjeđuju pouzdan rad kritične infrastrukture vazdušne plovidbe.
Član Izvršnog odbora IFATSEA Nikola Cojić upozorio je da javnost često ne vidi ulogu ljudi koji stoje iza bezbjednog odvijanja vazdušnog saobraćaja.
„Kada kupujete avionsku kartu, ne plaćate samo sjedište u avionu. Plaćate i svoju bezbjednost tokom leta. Ovi ljudi su garancija te bezbjednosti jer su oni oči i uši i pilota i kontrolora leta“, rekao je Cojić.
Naglasio je da ATSEP stručnjaci predstavljaju jednu od ključnih karika sistema vazdušne plovidbe, zbog čega njihov status mora biti jasno prepoznat kroz zakonski okvir, licenciranje i kontinuirano stručno usavršavanje.
„Apelujem na donosioce odluka u BiH da prepoznaju značaj ovih stručnjaka i da im obezbijede mjesto koje zaslužuju. Potrebno je da kroz zakonsku regulativu budu prepoznati kao važan faktor koji direktno utiče na bezbjednost vazdušnog saobraćaja. To su ljudi čije eventualne greške mogu imati ozbiljne posljedice, zbog čega o tim pitanjima ne treba razgovarati tek kada se problem dogodi“, poručio je Cojić.
Direktor BHANSA-e Davorin Primorac istakao je da održavanje jednog od značajnih evropskih skupova iz oblasti vazdušne plovidbe u Sarajevu potvrđuje stručne kapacitete BiH i njeno mjesto na evropskoj avijacijskoj mapi.
„Bezbjednost i pouzdanost apsolutni su prioriteti u našem radu. U tom sistemu ATSEP stručnjaci imaju izuzetno važnu ulogu jer njihovo znanje i stručnost predstavljaju temelj stabilnosti i kontinuiteta operacija“, izjavio je Primorac.
Direktor IFATSEA Europe Costas Christoforou ocijenio je da evropsko vazduhoplovstvo prolazi kroz jednu od najdubljih transformacija u svojoj istoriji. Prema njegovim riječima, razvoj novih tehnologija mora pratiti i ozbiljno ulaganje u ljude koji upravljaju bezbjednosno najosjetljivijim sistemima.
„Tehnologija sama po sebi ne garantuje bezbjednost. Iza svakog bezbjednog leta stoje stručnjaci koji obezbjeđuju da kritični sistemi ostanu dostupni, bezbjedni i pouzdani. Budućnost evropskog neba zavisiće podjednako od tehnološkog razvoja i ulaganja u ljude“, rekao je Christoforou.
Učesnici konferencije poručili su da budućnost upravljanja vazdušnim saobraćajem zavisi od sposobnosti evropskih sistema da istovremeno odgovore na rast saobraćaja, ubrzanu digitalnu transformaciju i nove bezbjednosne prijetnje, bez kompromisa kada je riječ o bezbjednosti.
Konferencija se održava od 11. do 13. juna u Sarajevu, u organizaciji Strukovnog udruženja za vazduhoplovno-tehničko osoblje za bezbjednost vazdušne plovidbe u Bosni i Hercegovini (ATSEP BiH) i IFATSEA Region Europe.
