Do izbora novog patrijarha SPC, dužnosti obavlja Sinod

Do izbora 46. poglavara Sprske pravoslavne crkve, nasljednika patrijarha Irineja, njegove dužnosti obavlja Sinod, kojim predsedava najstariji član.

Izbor patrijarha se sprovodi najkasnije za tri mjeseca od dana kada je presto patrijarha upražnjen.

Pravilo je da izbornoj sjednici Svetog arhijerejskog sabora prisustvuju najmanje dvije trećine arhijereja, a njom predsjedava najstariji episkop po rukopoloženju ili hirotoniji.

U ovom slučaju mogao bi to biti vladika Lavrentije koji je nastariji episkop po hirotoniji.

Kada je 15. novembra 2009. godine preminuo patrijarh Pavle, 44. poglavar Srpske pravoslavne crkve, koga je na tronu naslijedio arhiepiskop pećki, mitropolit beogradsko-karlovacki Irinej, najstariji episkop bio je Vladika Amfilohije, koji je preminuo 30 oktobra.

Arhijereji u slučaju sprečenosti da učestvuju u izboru, mogu da imenuju zamjenike kojima prepuštaju pravo glasanja za izbor poglavara SPC.

Kandidati za patrijarha mogu biti svi aktivni eparhijski arhijereji koji najmanje pet godina upravljaju eparhijama.

Pravilo je da se patrijarh bira pod svodovima hrama, a svakom izbornom krugu prethodi molitva priziva Svetog Duha.

U sadašnjim uslovima, taj hram je patrijaršijska kapela Svetog Simeona Mirotočivog, povezana sa salom u kojoj zasjeda Sabor.

Patrijarh se bira tajnim glasanjem.

Za izbor patirjatha biraju se trojica arhijereja koji dobiju više od polovine glasova članova izbornog Sabora.

Glasanje se ponavlja sve do trenutka dok se ne izaberu trojica kandidata sa potrebnim brojem glasova.

Kada se birao nasljednik patrijarha Pavla, među trojicom vladika sa natpolovičnim brojem glasova bili su mitropolit-crnogorsko primorski Amfilohije, Irinej bački i Irinej niški.

Imena trojice vladika stavalju se svako u posebnu kovertu.

Ona se potom zapečati i stavlja u Jevanđelje koje se odnosi u oltar hrama.

Prethodno izabran duhovnik – neko od uglednih monaha, koji će kada predsjedavajuću Izbornog Savjeta pozove da, a nakon molitve priziva Duha Svetog, da izbor bude po volji Božjoj, izlvači iz Jevanđelja jednu od tri zapečanje koverte.

Kovertu predaje predsjedavajućem Izbornog Sabora koji otvara kovertu i saopštava ime novog patrijarha srpskog – ovaj puta 46. po redu.

Glasnim izgovaranjem imena novoizabranog patrijarha predsjedavajući potom zaključuje izbornu sjednicu.

Prema riječima doktora Jovana Janjića, profesora i biografa patrijarha Pavla, to je takozvani apostolski način izbora srpskog patrijarha što je ustanovljeno izmjenama Ustava SPC 1967. u vremenu komunizma, da bi se spriječilo necrkveno uplitanje u izbor crkvenog poglavara.

Drugi dan, kako podsjeća profesor Janjić slijedi uvođenje u tron u Sabornoj crkvi.

Sutradan po izboru na svečanoj Svetoj arhijeresjkog liturgiji patrijarh se ustoličava u tron, nakon toga, novoizarbani patrijarh stupa u prava i dužnosti vrhovnog poglavara i starješine SPC.

Prema tradiciji, uvodenje u tron Svetog Save obavlja se na liturgiji u Sabornoj crkvi Svetog arhangela Mihajla, dan posle izbora, a naknadno i bez vremenskih ograničenja u Pećkoj patrijaršiji, koja je drevno sjedište srpskih patrijarha.